Piaskownica regulacyjna. Bezpieczny poligon dla innowacji AI.

Dobry pomysł i wykonanie narzędzia AI to tylko połowa sukcesu (a i tak wobec masowego powstawania kolejnych, zbliżonych do siebie rozwiązań - niezwykle trudna). Równolegle do kwestii technologicznej, promocyjne, wdrożeniowej narzędzia AI- bieg rozpoczyna również wyścig o zgodność prawną narzędzia AI z obowiązującymi przepisami.

A jest to wyścig który wobec kolejnych unijnych dyrektyw, rozporządzeń, wytycznych, rekomendacji oraz krajowych odpowiedników - wyłącznie przyspiesza.

Co więcej nabiera on szczególności znaczenie po 11.08.2026 r. tj. wejściu w życie polskiej ustawy o systemach AI i zapowiadanym powstaniu organu który ma ową zgodność kontrolować (KRiBSI).

Pomocą dla nowych inicjatyw AI ma być piaskownica regulacyjna.

Piaskownica regulacyjna to mechanizm opierający się na współpracy podmiotu oferującego narzędzie AI z KRiBSI.

W ramach piaskownicy, dane narzędzie na początkowym etapie rozwoju trafia ,,pod skrzydła" KRiBSI, dzięki czemu może korzystać z określonych ulg i preferencyjnych rozwiązań:

• czasowe wyłączenie części obowiązków względem narzędzia AI
• wsparcie i instruktarz w osiągnięciu pełnej zgodności narzędzia AI z obowiązkami i regulacjami

Innymi słowy - albo zwolnienie z określonych obowiązków na jakiś czas albo ,,wskazówki” jak dostosować system AI by był legalny i spełniający standardy.

Piaskownica (w teorii) ma pozwolić rozwijać i testować system AI - przed zbudowaniem przez podmiot oferujący narzędzie zaplecza prawnego, dowodowego, dokumentacyjnego w jego zakresie.

A to zbudowane takiego solidnego zaplecza (w zależności oczywiście od systemu i zasad jego działania) może być wbrew pozorom niezwykle rozbudowane, czasochłonne i kosztogenne.

Czy wszyscy się załapią?

Tak dobrze niestety nie ma. Ustawa nie wskazuje konkretnej liczby podmiotów jakie mogą zgłosić się do udziału w piaskownicy regulacyjnej - o objęciu mechanizmem ma decydować konkurs ogłoszony przez KRiBSI.

Na szczęście dla mikroprzedsiębiorców oraz małych i średnich firm udział w piaskownicy ma być bezpłatny

Wszystko brzmi pięknie prawda?

Do momentu gdy zdamy sobie sprawę, jak szybko rozwija się branża AI oraz kiedy realnie może być w ogóle rozpoczęty nabór wniosków do udziału w piaskownicy regulacyjnej.

Ustawa dopiero weszła w życie.

Sama Komisja (która ma przecież ogłaszać oraz rozstrzygać konkurs) ma dopiero powstać w listopadzie.

Po powstaniu Komisji - oczywiście potrzebny będzie czas na jej wewnętrzne zorganizowanie, okrzepnięcie, ustalenie chociaż wstępnych szczegółowych zasad konkursu oraz jego procedur.

Realnie zatem start pierwszego naboru to raczej przełom 2026/2027 niż jesień 2026.

Na chwilę obecną mamy zatem mechanizm który w teorii jest przewidywany przez prawo - ale nie ma swojego gospodarza, który będzie go realizował.

Skoro konkursu jeszcze nie ma, a plan projektu decyduje o miejscu w rankingu konkursu czas między sierpniem a początkiem 2027 r. najlepiej wykorzystać na zmapowanie, udokumentowanie oraz przygotowanie swojego systemu AI.

Tak by gdy Komisja już ruszy - być przygotowanym nie tylko na konkurs w ramach piaskownicy regulacyjnej - ale także na potencjalną kontrolę.

Jeśli Komisja nie zdąży odpowiedzieć w terminie, uznaje się, że wydała opinię zgodną z Twoim stanowiskiem z wniosku. Milczenie organu = Twoja wygrana.

Jaką moc ma opinia?

Opinia to nie luźna wskazówka, a dokument wiążący Komisję oraz inne organy państwowe i jednostki organizacyjne, które Komisja zaangażowała przy jej wydawaniu, w odniesieniu do opisanej we wniosku sprawy.

W praktyce: jeśli dostałeś pozytywną opinię i działałeś zgodnie z przedstawionym w niej schematem, działania podjęte na jej podstawie są chronione.

Komisja może wprawdzie w przyszłości zmienić albo uchylić wydaną opinię, na przykład w razie zmiany przepisów, orzecznictwa czy stwierdzenia jej błędności – ale taka zmiana nie może Ci zaszkodzić w odniesieniu do tego, co zrobiłeś, zanim opinię zmieniono lub uchylono.

Nie grozi Ci więc ukaranie za coś, co w chwili działania Komisja uznała za dozwolone i legalne. Co więcej, jeśli zastosowanie się do opinii wywołało już nieodwracalne skutki, Komisja w ogóle nie będzie mogła jej zmienić.

Co istotne, wszystkie opinie i wyjaśnienia trafiają następnie, po odpowiedniej anonimizacji, do publicznej bazy w Biuletynie Informacji Publicznej.

W efekcie będzie to praktyczne źródło wiedzy i możliwość uzyskania informacji na temat stanowiska Komisji w różnych sprawach związanych z AI.

Dzięki temu, bez konieczności składania wniosku i narażania się na zainteresowanie wnioskodawcą ze strony Komisji, będzie można ustalić, jakie praktyki i działania Komisja uważa za wadliwe lub nielegalne.

Pytanie jednak brzmi, czy – analogicznie jak w przypadku interpretacji podatkowych – samo złożenie wniosku nie będzie od razu kierowało „zainteresowania” organu na podmiot, który z nim wystąpił (a tym samym np. kontroli) ?

Odpowiedź na to pytanie pokaże dopiero praktyka – po uruchomieniu Komisji.

Potrzebujesz pomocy? Nie wiesz jak zacząć? Napisz

Kancelaria Radcy Prawnego Paweł Jakimiuk w Białymstoku.
Telefon: +48 786 237 975
Email: kancelaria@paweljakimiuk.com

Niniejszy artykuł ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. Ocena konkretnej sprawy wymaga indywidualnej analizy stanu faktycznego. Stan prawny: 16 sierpnia 2026 r.